Achtergrondartikel

3D-videoanalyse in Eindhoven lost mysterie rond zwemslag op

Pieter van der Meer

31-10-2016

Fieldlab Zwemsport De Tongelreep in Eindhoven is begin dit jaar benoemt tot Sportinnovator Centrum. Omdat de wetenschappers in De Tongelreep al sinds 2007 bezig zijn met innovatief onderzoek, hebben ze een internationale naam opgebouwd in de zwemsport. De ontwikkelingen blijven doorgaan. Zo kreeg het zwembad begin dit jaar een technologische update voor een nieuwe uitdaging in het zwemonderzoek: een 3D-analyse van de zwemslag. Sportlabmanager Roald van der Vliet: “Hiermee gaan we wereldfurore maken.”

Bij de nieuwbouw van Nationaal zwemcentrum De Tongelreep in 2007 werd de wetenschap al nadrukkelijk betrokken. Het trainingsbad werd bijvoorbeeld zo ingericht dat er onder en bovenwater camera’s werden gemonteerd voor het analyseren van topzwemmers. Met die hoogwaardige camerabeelden kunnen de zwemmers van alle kanten gefilmd en dus ook geanalyseerd worden. Tot voor kort waren de metingen van het team van Roald van der Vliet vooral gericht op de start en keerpunten van de Nederlandse zwemmers.

Ideale start of keerpunt

De zoektocht naar de ideale start of keerpunt per zwemmer hadden de wetenschappers al in de vingers. Zo kwamen ze erachter dat de ideale hoek waarmee de zwemmer in het water duikt, per zwemmer verschillend is, vertelt bewegingswetenschapper Sander Schreven. “Op basis van de metingen kunnen wij goed aanwijzingen geven om bij 15 meter op snelheid te zijn.” Met het in Eindhoven ontwikkelde videosysteem konden zwemmers hun start of keerpunt ook gelijk op een groot scherm terugkijken om direct feedback te krijgen.

Wat is een goede zwemtechniek?

Bij de zwemslag was het geven van wetenschappelijk onderbouwde aanwijzingen nog niet mogelijk, legt Schreven uit. “Bij slag kijken trainers naar de zwemmer en naar de beelden. Op basis daarvan geven ze aanwijzingen waarbij de zwemmers beter of minder goed worden. Maar op een gegeven moment wil de trainer toch zien of zijn zwemmer vooruit gaat. De verschillen zijn zo klein dat een trainer dat op het oog bijna niet kan zien. Wat is een goede techniek? Daar kan niemand een antwoord op geven. Wat is een goede techniek voor één bepaalde zwemmer? Dat is een nog moeilijkere vraag. Voor start en keren kunnen we dat vaststellen, maar bij de hele slag weten we daar nog niks van.” Dat werd de uitdaging voor zijn promotietraject: inzicht bieden in wat een goede techniek is voor een zwemmer.

Voortgang in kaart brengen

Schreven ontwikkelde een meetmethode waarbij de camera’s zo werden geplaatst dat hij de zwemslag kon analyseren. Hij stuitte daarbij gelijk op een probleem: “Om zo’n meting te doen ben je vijf uur bezig om het zaakje op te bouwen. En dan kun je één slag doen en dan moet je nog een paar uur analyseren.” Die methode werd dus ook niet gebruikt voor de topzwemmers. “Het is niet relevant om dat een keer per jaar te doen. Het is alleen relevant als je elke maand dat een keer kunt doen en je de voortgang in kaart kunt brengen en meerdere slagen kunt doen en dat je kunt zien wat nu het beste is voor de zwemmer.”

Systeembodem

Het promotieonderzoek van Schreven dreigde op een plank in een materiaalhok van het zwembad te verdwijnen. Maar omdat Roald van der Vliet als fieldlabmanager steeds zoekt naar het efficiënt in de praktijk brengen van het onderzoek, kwam er een toekomstbestendige oplossing voor dit probleem. “We moesten het zo maken dat het met één druk op de knop te gebruiken is. Toen was het idee: het vaste camerasysteem was er al. Daar was al mooi over nagedacht. We konden op dat moment niet weten dat je ook nog camera’s op de bodem nodig hebt.” Even een camera op de bodem plaatsen is natuurlijk ook niet zo gedaan. “Omdat we permanent nieuwe ideetjes verzinnen moeten we een soort systeemplafond op de bodem maken. Dus als we morgen verzinnen: ik heb hier een apparaat gemaakt daar kun je dit mee meten maar het kost redelijk veel tijd om het op te bouwen dan kunnen we dat in die bodem inbouwen. Nieuwe innovaties zijn zo sneller aanpasbaar.”

Met één druk op de knop

Omdat het trainingsbad ook voor baantjeszwemmen gebruikt wordt, moet de bodem ook helemaal gestript kunnen worden van alle meetapparatuur. “Als er een haakje uitsteekt dan mag er niet in worden gezwommen. We kunnen hier geen spullen laten liggen.” Op deze manier kunnen ze in Eindhoven nu de analyses voor start en keren ook toepassen op de zwemslag van topzwemmers. Van der Vliet: “Met een druk op de knop doen we een meting, daarna verzamelen we de gegevens. Dat duurt nu nog een uur maar dat kan nog sneller en dan kun je per individu de perfecte slag vaststellen. Hiermee gaan we wereldfurore maken.”

"De sport stelt zichzelf vaak centraal, maar misschien is het veel slimmer om bedrijven centraal te stellen en je dienstbaar te maken. " - Roald van der Vliet

Partijen bij elkaar brengen

Volgens Schreven heeft Van der Vliet bij het tot stand komen van deze innovatieve bodem een belangrijke rol gespeeld: “Roald heeft alle partijen bij elkaar gebracht en iedereen daar enthousiast voor gemaakt. Wetenschappers hebben ze overal, ook wel beter dan hier, bedrijven ook en sporters ook. Maar de manier om die goed te integreren, daar zit bij Roald zijn kracht, ik denk dat daar de sleutel in ligt. Dat lukt in andere landen nog niet.”

Verder kijken dan topsport

Van der Vliet denkt dat in de sport meer met ondernemingskracht gedaan moet worden. “De sport stelt zichzelf vaak centraal, maar misschien is het veel slimmer om bedrijven centraal te stellen en je dienstbaar te maken, want dan ben je nodig en houden ze je in stand.” Van der Vliet kijkt daarom logischerwijs ook verder dan topsport alleen, want voor bedrijven is dat elitegroepje uiteindelijk minder interessant. “Mijn droom is ook dat er een aantal grote ondernemingen hieruit ontstaan. Dan maak je een stap. De software, of zwembadbodems met spelletjes voor kinderen of een gps-systeem voor binnen sportaccommodaties. Daar zie ik kansen in. Als jonge mensen die verzilveren dan komen er een hoop ondernemers bij.”  

 

Gerelateerde Artikelen

Gerelateerde Organisaties

Gerelateerde Projecten