Achtergrondartikel

Innovatie in het zwemmen: van zwemles tot zwemgoud

Pieter van der Meer

11-04-2017

Afgelopen weekend verzamelde topzwemmers zich in Eindhoven voor de Swim Cup in het Pieter van den Hoogenband-zwemstadion. In het naastgelegen trainingsbad is het Sportinnovator-centrum De Tongelreep gevestigd. Daar werken hoofdcoach Marcel Wouda en het team van labmanager Roald van der Vliet dagelijks aan het verbeteren van de Nederlandse zwemmers. Van der Vliet kijkt ook verder: "Ik wil hier meer producten rond de zwemsport en vitaliteit ontwikkelen."

Marcel Wouda hecht als hoofdcoach van het zwemmen veel waarde aan innovatie. "Het is in mijn ogen een voorwaarde om in de race van topsport mee te gaan. Mensen worden niet langer en niet sterker dan tien jaar terug, maar ze worden wel sneller. Dat komt omdat we dingen beter en slimmer doen."

Verdieping in vraagstukken

De nieuwste innovatie in het zwembad maakt gebruik van 3d-analyse techniek om de zwemtechniek beter in beeld te krijgen. Wouda: "Dat systeem zit in het bad, maar we gebruiken het nog niet. Er gaat misschien nog een jaar overheen voor we daar echt relevante data uit kunnen halen."

Wouda ziet daarin ook een verschil met andere landen, waar de sportwetenschap in zijn ogen vooral interpreteert. "Ik wil gewoon harde data hebben: waar zit dat verschil in? De verdieping in die vraagstukken, daar zit bij ons ook een grote mate van innovatie in."

Interesse uit het buitenland

Het Innovatielab De Tongelreep bestaat dit jaar tien jaar. Het lab beschikt over onder andere over een high-tech video-analysesysteem met camera's boven- en onderwater, 3D-analyse techniek, een bubbelsysteem voor het meten van weerstand en een meetstartblok dat de krachten bij de start kan meten. Het is daarom niet vreemd dat zwemmers uit het buitenland maar wat graag in Eindhoven komen zwemmen.

De Nederlandse Kyra Toussaint, die in de Verenigde Staten woont en traint, had aan Van der Vliet gevraagd of ze voor haar deelname aan de Swim Cup ook nog een startanalyse mocht laten doen. "Dan wil haar Amerikaanse collega dat ook, want die hebben dat daar niet. Dat moeten we hebben, want dan komen teams hierheen om te testen. Dan kunnen we daar geld aan verdienen. Dat draagt dat ook bij aan onze sport."

Economisch belang

Het kenmerkt de ondernemende geest van labmanager Van der Vliet. Hij ziet in innovatie ook een economisch belang. "De topsport is te arm om een goed team om de sporter te zetten. Niet elke bond is in staat om uit hun begroting vier of vijf specialisten te betalen die nodig zijn om alles uit die sporter te halen. Het economische belang zetten we in om die mensen die de sporter moeten helpen ook te kunnen financieren. Dat is onze truc."

Zwemles van de toekomst

Van de Vliet heeft veel energie gestoken in het betrekken van het bedrijfsleven bij de innovaties. "Nu staan we aan vooravond dat we phd's hier onderzoek laten doen gefinancierd door bedrijfsleven en universiteiten."

Een voorbeeld daarvan is het project 'Zwemles van de Toekomst'. Wat Van der Vliet betreft zijn er teveel afhakers na de zwemles, en daar wil hij wat aan doen. "Kinderen ervaren het vooral als: 'hoofd boven water houden en daarna mag ik op voetbal'. Ik denk dat we kinderen meer moeten uitdagen in hun eigen beleving. Onderwater gaan met je hoofd moet een attractie worden met lichtjes bijvoorbeeld. Dan gaan ze het leuk vinden en willen ze ook op zwemmen."

Zwemgadgets ontwikkelen

Niet alleen voor kinderen wil Van der Vliet naar innovaties zoeken om het zwemmen leuker maken, ook voor volwassenen ziet hij mogelijkheden. "Zwemmen kun je tot je tachtigste blijven doen, maar dan moet je ook dingen gaan verzinnen om het een leven lang leuk te maken." Hij denkt dan aan gadgets zoals dat in het wielrennen al bestaat. "Bij zwemmen is niks te koop behalve een zwembroek en een brilletje. Ik denk dat er meer producten rond het zwemmen kunnen ontstaan."

Van der Vliet vindt het Sportinnovator-programma daarom ook een goede ontwikkeling. "Met een landelijk orgaan als Sportinnovator dat zegt: dit is belangrijk, zeggen de Provincie Brabant, de gemeente Eindhoven en de KNZB ook: wij doen mee. Het programma heeft een aanwakkerend effect."

Katalysator voor labs

Lid van Topteam Sport Maurits Hendriks ziet dat ook zo. "Ik denk dat Sportinnovator een katalysator is voor de ontwikkeling van de labs op een aantal lijnen: de meetinfrastructuur state of the art houden, het zorgen dat de spinoff breder is dan topsport alleen en het zorgen dat samenwerkingen ontstaan met bedrijven en kennisinstellingen."

Het Topteam heeft bij de certificering van de Sportinnovator-centra kritisch gekeken naar de ontwikkelgebieden om daar vervolgens op te ondersteunen. "De bijdrage van de Tongelreep zat voor een groot deel in de meetinfrastructuur voor topsport. De bredere impact van het zwemmen was beperkt. Ik denk ook dat Tongelreep daar vruchten van kan plukken."

Direct feedback voor iedereen

Hendriks ziet bij het zwemmen allerlei mogelijkheden voor innovaties voor topsport die ook voor breedtesport interessant kunnen zijn. "Dat is een bijdrage die je van een lab kunt verwachten." Als voorbeeld ziet Hendriks direct-feedback, waar in de Tongelreep veel mee wordt gewerkt in bijvoorbeeld startanalyse. "Als je breder kijkt dan zul je zien dat direct feedback voor alle mensen stimulerend werkt. Zo kan een veel breder scala aan sportende mensen profiteren van systemen die in topsport worden ontwikkeld."

Foto: Maurits van Hout

Gerelateerde Artikelen

Gerelateerde Organisaties

Gerelateerde Projecten